Deklaracje podatkowe CIT i PIT fundacji rodzinnej – praktyczny przewodnik
Fundacja rodzinna została wprowadzona do polskiego systemu prawnego jako narzędzie długoterminowej sukcesji i zarządzania majątkiem rodzinnym. Konstrukcja podatkowa fundacji opiera się na szerokim zwolnieniu podmiotowym z podatku od osób prawnych (CIT) oraz zwolnieniu w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) w kręgu najbliższej rodziny. W praktyce, szereg korzyści podatkowych, często prowadzi do błędnego przekonania, że fundacja rodzinna nie musi składać żadnych deklaracji dotyczących podatków dochodowych po zakończeniu roku podatkowego.
Nic bardziej mylnego. Regulacje dotyczące opodatkowania fundacji rodzinnej tworzą rozbudowany i wielowarstwowy system obowiązków podatkowych, który obejmuje podatek dochodowy od osób prawnych, a w niektórych przypadkach również obowiązki płatnika PIT oraz podatku u źródła (WHT).
W konsekwencji, podobnie jak w przypadku spółek, fundacja rodzinna po zakończeniu roku podatkowego zobowiązana jest do złożenia stosownych deklaracji podatkowych, ze wszystkimi tego konsekwencjami.
Niniejszy artykuł stanowi praktyczne omówienie rozliczeń podatkowych, jakie zobowiązana jest dokonać fundacja rodzinna po zakończeniu roku podatkowego. Czym jest rok podatkowy i jaka jest jego relacja z rokiem obrotowym, pisaliśmy w artykule: Fundacja rodzinna po zakończeniu roku podatkowego.
Moment powstania obowiązku podatkowego w fundacji rodzinnej
Istotną cechą modelu opodatkowania fundacji rodzinnej jest rozdzielenie momentu zapłaty podatku od obowiązków deklaracyjnych.
Zgodnie z art. 24q ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, fundacja rodzinna zobowiązana jest do zapłaty podatku od:
- świadczeń przekazywanych beneficjentom,
- mienia przekazywanego w związku z likwidacją fundacji,
- tzw. ukrytych zysków.
Podatek ten powinien zostać wpłacony do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym doszło do przekazania świadczenia lub majątku.
Warto podkreślić, że obowiązek ten ma charakter wyłącznie płatniczy. Fundacja nie składa w tym momencie deklaracji podatkowej. Obowiązki sprawozdawcze aktualizują się dopiero po zakończeniu roku obrotowego.
Podobnie jeśli fundacja rodzinna prowadzi działalność wykraczającą poza katalog wskazany w art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej (tzw. niedozwolona działalność). W takim przypadku, fundacja rodzinna na bieżąco powinna uiszczać zaliczki na podatek dochodowy CIT, które zestawiane są następnie w deklaracji rocznej (o czym w dalszej części artykułu).
CIT w fundacji rodzinnej – zakres obowiązków deklaracyjnych
CIT-8FR – podstawowa deklaracja podatkowa fundacji rodzinnej
Podstawowym formularzem podatkowym składanym przez fundację rodzinną jest deklaracja CIT-8FR. Powinna ona zostać złożona do końca trzeciego miesiąca roku następującego po roku obrotowym. Zakładając zbieżność roku obrotowego z rokiem kalendarzowym, deklaracja CIT-8FR powinna zostać złożona najpóźniej do 31 marca następnego roku.
Deklaracja ta obejmuje informacje w zakresie następujących zdarzeń:
- wypłata świadczenia na rzecz beneficjenta,
- rozdysponowanie majątku fundacji w związku z jej likwidacją,
- realizacja świadczenia w postaci ukrytych zysków,
- uzyskane przez fundację przychody zwolnione z CIT w ramach tzw. „działalności dozwolonej”.
CIT-8FR pełni w praktyce funkcję zbiorczego rozliczenia podatkowego działalności fundacji rodzinnej.
CIT-8 i CIT/F – działalność wykraczająca poza katalog ustawowy
W niektórych przypadkach fundacja rodzinna zobowiązana jest do złożenia deklaracji CIT-8.
Obowiązek ten dotyczy przede wszystkim:
- działalności objętej sankcyjną 25% stawką CIT (tzw. „działalność niedozwolona”),
- dochodów z najmu lub dzierżawy przedsiębiorstwa, zorganizowanej części przedsiębiorstwa lub składników majątku wykorzystywanych przez fundatora, beneficjentów lub podmioty powiązane do prowadzenia działalności gospodarczej,
- podatku od przychodów z budynków, o którym mowa w art. 24b ustawy o CIT.
Jeśli fundacja rodzinna w roku podatkowym prowadziła działalność wykraczającą poza katalog wskazany w art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej (a więc niekorzystającą ze zwolnienia z CIT), to oprócz CIT-8, zobowiązana jest do złożenia również załącznika CIT/F.
We wszystkich wymienionych wyżej przypadkach, fundacja rodzinna musi również na bieżąco odprowadzać zaliczki na podatek CIT – miesięcznie lub kwartalnie. Analogicznie jak robią to spółki w ramach prowadzonej przez siebie działalności.
PIT w fundacji rodzinnej – rola fundacji jako płatnika
Fundacja rodzinna nie jest podatnikiem PIT, jednak w wielu przypadkach występuje jako płatnik tego podatku. Ponadto, nawet jeśli w danej sytuacji nie jest płatnikiem, to po jej stronie może powstać obowiązek złożenia stosownej deklaracji informującej o wysokości podatku do zapłaty.
Świadczenia dla beneficjentów a obowiązki podatkowe
Kluczowym zagadnieniem, na gruncie którego należy rozpatrywać konsekwencje w podatku dochodowym od osób fizycznych jest stopień pokrewieństwa lub powinowactwa fundatora i beneficjentów. Model opodatkowania świadczeń realizowanych przez fundację rodzinną zależy bowiem od relacji beneficjenta z fundatorem.
Beneficjenci z tzw. grupy 0
Świadczenia realizowane na rzecz takich osób jak małżonek, zstępny, wstępny lub rodzeństwo fundatora, korzystają ze zwolnienia podatkowego. Osoby te wchodzą bowiem do tzw. „zerowej grupy podatkowej”, w rozumieniu art. 4a ustawy o spadkach i darowiznach.
W konsekwencji, takie osoby będą zwolnione z PIT w przypadku otrzymania świadczenia z fundacji rodzinnej. Co więcej, również po stronie fundacji rodzinnej nie powstanie jakikolwiek obowiązek zadeklarowania takiego świadczenia lub przygotowania informacyjnego formularza podatkowego. Jedyną formą odnotowania takiego świadczenia na poczet rozliczeń podatkowych będzie zatem deklaracja CIT-8FR oraz uprzednio uiszczony podatek CIT w wysokości 15% od wartości przyznanego świadczenia.
Beneficjenci spoza grupy 0
W przypadku pozostałych beneficjentów, w stosunku do których nie działa zwolnienie PIT w zakresie otrzymanych świadczeń, fundacja rodzinna pełnić będzie rolę płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych. Do zadań fundacji rodzinnej należeć będzie obliczenie, pobranie oraz zapłata należnego podatku PIT.
Fundacja wykazuje pobrany podatek w deklaracji PIT-8AR, składanej do końca stycznia roku następującego po roku podatkowym. W przypadku PIT-8AR za rok 2025, termin złożenia deklaracji upływał 2 lutego 2026 r. (z uwagi, iż 31 stycznia przypadał na sobotę). Fundacja rodzinna nie składa w takiej sytuacji PIT-11. Beneficjent nie składa z tego tytułu żadnej deklaracji podatkowej. Fundacja rodzinna nie jest zobowiązana do przesłania PIT-8AR do beneficjenta.
Obowiązek sporządzenia PIT-11 przez fundację rodzinną
Wskazany wyżej obowiązek złożenia deklaracji PIT-8AR, nie wyłącza jednak całkowicie obowiązku sporządzenia PIT-11. Zasadniczo deklaracja informacyjna będzie składana przez fundację rodzinną w sytuacjach, w których pełni ona funkcję płatnika, w tym w szczególności gdy:
- zatrudnia pracowników,
- współpracuje ze zleceniobiorcami,
- wypłaca wynagrodzenie członkom zarządu z tytułu powołania.
Deklarację PIT-11 fundacja rodzinna zobowiązana jest sporządzić i złożyć do urzędu skarbowego właściwego dla miejsca zamieszkania podatnika (beneficjenta) do końca stycznia następnego roku po zakończeniu roku podatkowego. Z reguły będzie to zatem 31 stycznia, jednak w przypadku deklaracji składanych za 2025 rok, termin ten przypadł na 2 lutego 2026 roku.
Dodatkowo fundacja powinna przesłać PIT-11 do podatnika (beneficjenta) w terminie do końca lutego następnego roku po zakończeniu roku podatkowego.
Ukryte zyski a obowiązki informacyjne
W przypadku wypłaty ukrytych zysków fundacja rodzinna nie działa jako płatnik podatku dochodowego od osób fizycznych. Niemniej, również w tym przypadku zasadne jest sporządzenie przez fundację informacji PIT-11 oraz przesłania do urzędu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania podatnika (beneficjenta).
Podatek u źródła w fundacji rodzinnej
Fundacja rodzinna może również występować jako płatnik podatku u źródła, gdy dokonuje wypłat na rzecz osób fizycznych (beneficjentów) niebędących rezydentami podatkowymi Polski.
W takiej sytuacji fundacja:
- pobiera zryczałtowany podatek,
- składa informację IFT-1R do końca lutego roku następującego po roku podatkowym,
- przekazuje informację IFT-1 podatnikowi na jego wniosek,
- składa dodatkowo deklarację PIT-8AR.
Znaczenie prawidłowej kwalifikacji zdarzeń podatkowych
Największym wyzwaniem w praktyce stosowania przepisów dotyczących fundacji rodzinnej nie jest sama technika sporządzania deklaracji, lecz prawidłowa kwalifikacja zdarzeń gospodarczych oraz ich rzetelne odwzorowanie w dokumentacji wewnętrznej oraz rachunkowej fundacji rodzinnej.
W szczególności dotyczy to:
- rozróżnienia działalności dozwolonej i niedozwolonej,
- identyfikacji ukrytych zysków,
- określenia obowiązków płatnika PIT,
- prawidłowego stosowania regulacji WHT.
Błędy w tym zakresie mogą prowadzić do poważnych konsekwencji podatkowych, w tym odpowiedzialności członków organów fundacji.
System rozliczeń podatkowych fundacji rodzinnej
Model podatkowy fundacji rodzinnej opiera się na przesunięciu opodatkowania na moment dystrybucji majątku, jednak nie eliminuje obowiązków sprawozdawczych i deklaracyjnych. W praktyce, wzgląd na zachowanie compliance podatkowego fundacji rodzinnej, wymaga kompleksowej analizy działalności fundacji oraz rzetelnie prowadzonej dokumentacji wewnętrznej i rachunkowej.
Nie należy też zapominać o specyfice funkcjonowania fundacji w kontekście pozostałych podatków. Fundacja rodzinna podlega ogólnym zasadom w zakresie m.in. podatku od towarów i usług (VAT), podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC) i podatku nieruchomościowego. Z tego tytułu również zobowiązana jest do składania odpowiednich deklaracji podatkowych i dokonywania stosownych rozliczeń. Bezpośrednią odpowiedzialność za powyższe, ponosi zarząd fundacji rodzinnej, który powinien stać na straży zgodności jej funkcjonowania m.in. z przepisami podatkowymi.
Wsparcie podatkowe fundacji rodzinnych – praktyka kancelarii
W Kancelarii CHUDZIK i WSPÓLNICY Prawo i Podatki doradzamy fundatorom oraz zarządom fundacji rodzinnych w zakresie:
- strukturyzacji podatkowej fundacji,
- kwalifikacji świadczeń i transakcji,
- prowadzenia dokumentacji wewnętrznej fundacji rodzinnej,
- przygotowania deklaracji podatkowych,
- audytów podatkowych,
- bieżącego compliance fundacji rodzinnych.
Jeżeli prowadzisz fundację rodzinną lub planujesz jej utworzenie i chcesz ograniczyć ryzyka podatkowe – zapraszamy do kontaktu z naszym zespołem.
CHUDZIK i WSPÓLNICY Prawo i Podatki sp. k.
ul. A. Zelwerowicza 41 lok. 2, 90‑147 Łódź
email: sekretariat@chudzik.pl, tel. +48 42 680 23 33
KRS: 1044829, NIP: 7252044673, REGON: 101079331